Dachówki – ciężkie pokrycia dachowe

Klasyfikacji rodzajów pokryć dachowych można przedstawić wiele. Jednym z podstawowych jest podział na pokrycia dachowe ciężkie i lekkie. Do ciężkich zalicza się dachówki ceramiczne i cementowe, a do lekkich na przykład blachodachówki. Przyjrzymy się cechom, jakie wyróżniają dachówki na tle pokryć lekkich.

Dachówki i obciążenia konstrukcji

Przyjrzyjmy się na wstępie jak wygląda obciążenie konstrukcji dachu i całego domu. Rzeczywiście pokrycia dachówkowe ważące około 40 czy 50 kilogramów na metr kwadratowy – a czasem więcej - są dużo cięższe niż blachodachówki, które ważą około 7 czy 8 kilogramów na metr kwadratowy. Zatem dachówki są mniej więcej 6 czy 7 razy cięższe niż blachodachówki. Czy to znaczy, że konstrukcja dachu musi być też sześć razy grubsza? Sześć razy potężniejsza? No i czy będzie sześć razy więcej materiału konstrukcyjnego, który będzie sześć razy droższy? A co ze ścianami? Czy trzeba je wymurować stosownie grubsze? Nic bardziej mylnego, choć na pierwszy rzut oka tak to może wyglądać. Obliczenia konstrukcyjne więźby dachowej projektant przeprowadza uwzględniając cały szereg obciążeń. Obciążenia wiatrem, obciążenia śniegiem, obciążenia własne konstrukcji, obciążenia materiałem wykończeniowym i w końcu obciążenia pokryciem dachowym. Okazuje się, że obciążenie konstrukcji dachu przez pokrycie dachowe to mniej więcej zaledwie 20 procent całkowitego obciążenia, jakie przyjmuje się do obliczeń wytrzymałościowych. Zatem nawet duże różnice w wadze pokrycia dachowego zmienia całkowite obciążenia konstrukcji w niewielkim zakresie. Największy udział w tym obciążeniu ma śnieg i wiatr. Jeśli przyjmiemy dla przykładu, że stawiamy obok siebie dwa identyczne domy z dwoma identycznymi dachami, ale jeden pokryjemy dachówką, a drugi blachodachówką i tylko taka różnica w nich będzie, to okaże się, że w obliczeniach konstrukcyjnych sumaryczne obciążenia tych dachów będą różniły się zaledwie mniej więcej 10–15 procent. Zatem więźba dachowa pod dachówkę musi być nieznacznie tylko mocniejsza, a nie jakby to się mogło na wstępie wydawać o wiele solidniejsza. A co z popularną w wielu miejscach dachówką bitumiczną, nazywaną też gontem bitumicznym? Otóż samo pokrycie waży około 11 kg, ale jeśli weźmiemy pod uwagę ciężar niezbędnego deskowania lub płyty osb to okazuje się, że zbliżamy się tym do ciężaru lżejszych modeli dachówek. Tutaj różnice w obciążeniach więźby dachowej będą jeszcze mniejsze i wynieść mogą zaledwie kilka procent. Mitem jest zdecydowanie opinia, że ciężkie pokrycie dachowe pociąga za sobą wielkie zmiany w konstrukcji i co za tym idzie znaczne wydatki finansowe.

Czy wiesz, że...
Dachówka jest pokryciem ciężkim, małoformatowym i w pewnym sensie elastycznie położonym na dachu. W czasie silnych wiatrów siły ssące działające na dach muszą najpierw pokonać ciężar dachówki zanim zaczną ją „podnosić”. Z kolei małoformatowość pokryć dachówkowych skutkuje tym, że siła ssąca rozkładająca się na pojedyncze dachówki może te pojedyncze dachówki unieść niezależnie od innych.

Więźba dachowa przewidziana pod dachówkę zazwyczaj jest nieznacznie tylko mocniejsza niż pod lekkie pokrycia dachowe Divoroll – nowoczesne membrany dachowe jako warstwa wstępnego krycia Podsuwanie dachówek tworzy stopnie, dzięki którym łatwo i bezpiecznie można dotrzeć w każde miejsce dachu Zamontowana klamra burzowa Mocowanie klamry burzowej jest proste i szybkie Transport dachówek przy pomocy windy dekarskiej

Dachówki i silne wiatry

Dachówka ma pewne cechy, które podczas wichur mogą okazać się czasem nawet zbawienne. Otóż dachówka jest pokryciem ciężkim, małoformatowym i w pewnym sensie elastycznie położonym na dachu. W czasie silnych wiatrów siły ssące działające na dach muszą najpierw pokonać ciężar dachówki zanim zaczną ją „podnosić”. Z kolei małoformatowość pokryć dachówkowych skutkuje tym, że siła ssąca rozkładająca się na pojedyncze dachówki może te pojedyncze dachówki unieść niezależnie od innych. Efektem tego jest działanie dachówek w pewnym sensie trochę jak zaworów bezpieczeństwa. Siła ssąca nie uniesie całego dachu, ale uniesie na przykład kilka czy kilkanaście dachówek na połaci, które zadziałają właśnie jak zaworki bezpieczeństwa. Podniosą się „odprężając” chwilowo wysoką siłę ssącą i opadną na miejsce. Narzuca się, zatem pytanie: co z klamrowaniem dachówek? Otóż klamrowanie dachówek na połaciach jest jak najbardziej potrzebne. Podnosimy wówczas graniczną siłę ssącą wiatru, która może podnieść dachówki o siłę, jaką wytrzymają klamry. Klamry do dachówek, oraz samo połączenie ich z dachówkami także mają pewną „elastyczność”, więc nadal mamy działanie klamrowanych dachówek jak „zaworków bezpieczeństwa” tyle, że dla większych sił ssących i w mniejszym zakresie ruchu. Tych cech nie mają popularne w wielu regionach kraju pokrycia wielkoformatowe. Tam siła ssąca osiągając wartość wystarczającą do uniesienia, czy zerwania pokrycia po prostu czasem zdejmuje je „całe”, gdy przymocowane było ono do konstrukcji niewystarczająco mocno. Tymczasem na dachu dachówkowym może popodnosić dachówki albo wyssać pojedyncze sztuki, co jest dość proste i szybkie w naprawie. Stąd widuje się czasem uszkodzone dachy pokryte dachówkami tam, gdzie wielkoformatowe pokrycia słabo przymocowane do konstrukcji dachu lądują całe u sąsiada, albo nawet razem z więźbą, bo najsłabszym elementem dachu było połączenie murłaty z murem.

Budynek zrealizowany na podstawie gotowego projektu zakupionego z katalogu projektów gotowych cechować się powinien nieco innymi rozwiązaniami wynikającymi z miejsca budowy w zależności od regionu kraju, a co za tym idzie od strefy wiatrowej i zaleceń normy. Obliczenia opierające się na nowej normie cechować się będą oczywiście regionalizmem wynikającym ze stref wiatrowych. Jednak pamiętać należy, że prędkości czy siły wiatru są w normie „uśrednione”, podawane na podstawie wieloletnich obserwacji, oraz obarczone pewnym drobnym ryzykiem przekroczenia ich. W obliczeniach swoich, czy przewidywaniach projektant mając doświadczenie wynikające ze znajomości swojego własnego regionu i obserwacji tam poczynionych uwzględnić może także pewne bardzo lokalne warunki terenowo-wiatrowe, jakie mogą w jakimś konkretnym miejscu występować. Wyobraźmy sobie teraz, że rzeczywiście stawiamy dom w strefie silnie narażonej na wiatry. No i załóżmy, że siły ssące wiatru w danej lokalizacji dla danego dachu będą wynosić 70 kilogramów na metr kwadratowy. Ciężar dachówki natomiast wynosi powiedzmy kilogramów 50 na metr kwadratowy. Brakuje, zatem 20 kilogramów do tego, aby dachówki nie zostały wyssane. Jak „dołożyć” te 20 kilogramów? Wystarczy sprawdzić ile kilogramów wytrzymują dachówki systemowe Braas i RuppCeramika. Takie badania zostały przeprowadzone i w aprobacie technicznej są podane. Powiedzmy, że klamerka wytrzymuje 10 kilogramów, aby łatwo było policzyć. Zatem na każdym metrze trzeba zamontować minimum 2 klamerki burzowe, żeby zrównoważyć przewidywane siły ssące na tym konkretnym dachu w tej konkretnej lokalizacji. Dokładne wytyczne w tym zakresie podać może jedynie projektant na podstawie przeprowadzonych obliczeń.
Zwróćmy jeszcze uwagę na to, że przy huraganowych wiatrach burzących nie tylko pojedyncze domy, ale niemal całe wsie trudno mówić, że jakieś konkretne pokrycie dachowe uratuje dom przed zniszczeniem. Aby dom, a więc i dach był bezpieczny dla przebywających w nim ludzi, każdy rzemieślnik w swoim zakresie robót musi wykonać swoją robotę po prostu dobrze. Każdy projektant powinien przeprowadzić stosowne obliczenia, a każdy inspektor nadzoru powinien rzetelnie dokonywać weryfikacji i odbioru robót. Tak czy inaczej rozsądek wskazuje na to, że ze względu na nieprzewidywalność zjawisk atmosferycznych i ich nasilanie się w ostatnich latach właściciel budynku powinien nieruchomość ubezpieczać, aby w razie dramatycznej sytuacji nie pozostać w ogóle ... bez dachu nad głową.