Nadeszła era zielonych dachów

Dziś być może brzmi to dość nieprawdopodobnie ale zielone dachy nie są tworem współczesnym. Znane były już w czasach starożytnych, zwłaszcza słynne wiszące ogrody królowej Semiramidy w Babilonii. W czasach nowożytnych na znaczeniu zyskały prawie w całej Skandynawii (Islandii, Norwegii, Szwecji), gdzie pełniły przede wszystkim funkcje praktyczne, stanowiąc, dzięki swoim właściwościom termoizolacyjnym, naturalną ochronę domów przed deszczem i mrozem.

Fot. 1. Końcowy etap wykonania ekstensywnego dachu skośnego – Zajazd Rajcula na południu Polski.

Również w czasach współczesnych zielony dach to przede wszystkich szereg praktycznych zalet zarówno ekonomicznych jak i ekologicznych.

Zalety zielonych dachów

O walorach estetycznych zieleni na dachu nie trzeba nikogo przekonywać, bo kto lubi widok surowych, bitumicznych lub żwirowych dachów. Warto jednak przyjrzeć się funkcjom, jakie pełni zielony dach w sferze ekonomicznej i ekologicznej.

Przeniesienie zieleni na dachy, stropodachy i tarasy to przede wszystkim dodatkowa dla inwestorów możliwość zachowania współczynnika powierzchni biologicznie czynnej przy jednoczesnym maksymalnym wykorzystaniu terenu pod zabudowę. To czynnik odgrywający szczególną rolę w dobie wysokich cen za działki. Dachy można zagospodarować na wiele sposobów - od czystego "rezerwatu przyrody" przez ogrody wypoczynkowe, po kawiarenki lub tereny do gier, zabaw i uprawiania sportu, ze zbiornikami wodnymi włącznie. To również nawierzchnie jezdne i piesze, bez konieczności przeznaczania na ten cel terenu budowlanego. Tak zagospodarowane dachy, zwłaszcza stropodachy, swoim wyglądem niczym nie różnią się od terenów zieleni na naturalnym gruncie.

Fot. 2. Przykład dachu kopulastego, den Helden – Holandia

W zależności od rodzaju użytego systemu zielone dachy zatrzymują od 50 do 90% opadów atmosferycznych. Dzięki temu zmniejsza się ilość montowanych na budynkach rynien, kanałów i zbiorników na deszczówkę, co powoduje, że koszty odprowadzania wody stają się niższe. Zatrzymywanie wody przez zielony dach w dzisiejszych czasach staje się argumentem wyjątkowo istotnym z uwagi na plany wprowadzenia w niedalekim czasie ulgi w opłatach za nieodprowadzenie wód opadowych do kanalizacji deszczowej. Ponadto w wielu miejscach kanalizacje burzowe już są przeciążone i odprowadzanie do nich wody z nowych dachów jest niemożliwe. Czynnik ten na świecie najczęściej jest najbardziej istotnym w podjęciu decyzji o wykonaniu zielonego dachu.

Fot 3. Przykład dachu kopulastego, dom ekologiczny w Plouray, Francja

Za budową zielonego dachu przemawia również fakt, że warstwa zieleni na dachu skutecznie chroni jego pokrycie przed promieniami słonecznymi, gradem, gorącem i zimnem, co znacznie wydłuża żywotność dachu, a także zwiększa ognioodporność dachu i zmniejsza ryzyko związane z tzw. siłą ssącą wiatru (zmniejszenie ryzyka zerwania dachu).

Na rynku oferowane są również specjalne systemy termoizolacyjne (np. system ZinCo DUO-Dach, oparty na produkcie Floratherm®), które można zaliczyć do ogólnej izolacji budynku. Przez zastosowanie dodatkowej termoizolacji w zimie zmniejszeniu ulegają koszty ogrzewania, a latem koszty użytkowania urządzeń klimatyzacyjnych.

Fot. 4. Droga pożarowa na stropie dachu garażu podziemnego, osiedle mieszkaniowe Patria w Warszawie

Dachy pokryte roślinnością to wreszcie szereg zalet ekologicznych, do których zaliczyć można chociażby poprawę mikroklimatu w miastach, wiązanie pyłu i substancji szkodliwych (zieleń odfiltrowuje z powietrza 10-20 % pyłu, zatrzymuje azotany i inne substancje zawarte w powietrzu i opadach), zwiększoną izolację dźwiękową (zielony dach ogranicza odbijanie się dźwięków nawet o 3 dB i poprawia dźwiękochłonność dachu nawet o 8 dB) czy zwiększoną przestrzeń życiowa dla zwierząt i ptaków i możliwość przywrócenia równowagi w naturze.

Fot 5. Zbiornik wodny na użytkowym dachu garażu podziemnego, osiedle mieszkaniowe Villa Marina w Warszawie

Rodzaje zielonych dachów

Dzisiejsze technologie umożliwiają zagospodarowanie zielenią różnych typów dachów, nie tylko o konstrukcji płaskiej, ale również skośnej, stromej czy nawet kopulastej. Dachy skośne mają nachylenie od około 10 stopni. Przy nachyleniu powyżej około 20 stopni nazywa się je dachami stromymi. Dachy płaskie mogą posiadać spadki w celu szybszego odprowadzenia wody (do około 3 stopni) lub być wykonane w technologii bezspadkowej. Na dachach bezspadkowych można, dzięki odpowiednim systemom łatwo uzyskać gromadzenie wody opadowej do nawadniania roślin. Wbrew pozorom dachy skośne (w tym strome) nie są tak skomplikowane w zaprojektowaniu i wykonaniu jakby to się wydało. W obu przypadkach najistotniejszą rolę odgrywa zabezpieczenie przed obsunięciem się systemu.